Vias Verdes, fietsen over oude Spaanse spoorlijnen
17 december 2025
FFE-Vías Verdes
Spanje is een prachtig fietsland. Maar Spanje is ook groot. Waar moet je beginnen als je op zoek gaat naar een mooie route voor een fietsvakantie in Spanje? De Vias Verdes, de ‘groene wegen’, zijn een mooi begin.
De Vias Verdes, letterlijk vertaald ‘groene wegen’, zijn een verzamelnaam voor verschillende fietspaden en -routes die je verspreid over Spanje kan vinden. Soms gaat het om een stuk fietspad van enkele kilometers, maar sommige Vias Verdes zijn meer dan honderd kilometer lang. De routes vormen (nog) geen aaneengesloten netwerk, maar op veel plekken kun je verschillende trajecten makkelijk met elkaar verbinden, waardoor je de routes makkelijk kan combineren tot langere ritten.
Je vindt de Vias Verdes verspreid over Spanje, van Asturias in het noorden tot Andalusië in het zuiden. Ook op Mallorca is een Via Verde te vinden. Sommige trajecten kronkelen door de bergen, andere routes lopen juist in bijna kaarsrechte lijnen over de weidse vlaktes. Een ding hebben ze (bijna) allemaal gemeen: ze maken (bijna) allemaal gebruik van de trajecten van verdwenen spoorlijnen.
Aan het begin van de jaren negentig telde Spanje bijna achtduizend kilometer spoorweg die in onbruik was geraakt. Er werd een groot programma opgezet om die verlaten trajecten een nieuw leven te geven: het werden fietspaden. Inmiddels is ruim 3400 kilometer oude spoorweg omgebouwd naar fietsroute. Daarmee is Spanje niet alleen duizenden kilometers fietsroute rijker; dankzij het programma is ook veel erfgoed, zoals stationsgebouwen en oude spoorviaducten, bewaard gebleven. Om dat te realiseren werkten veel organisaties samen. Niet alleen de toeristenbureaus, maar ook het Spaanse spoorbedrijf en de overheid droegen een steentje bij.
Dankzij die geschiedenis en die uitgebreide samenwerking zijn de Vias Verdes meer dan alleen maar een verzameling fietsroutes. De paden voeren je langs prachtige plekken met cultureel of industrieel erfgoed. In sommige oude stationsgebouwen zitten nu gezellige restaurants, fietsverhuren of zelfs kleine musea. Op andere plekken vind je in de oude gebouwen juist accommodaties waar je als fietsvakantieganger kan overnachten. Geen overbodige luxe, want sommige routes voeren je door behoorlijk afgelegen natuurgebieden, waarbij een uitstapje naar een stad of dorp een aardige omweg kan betekenen. Tegelijk starten en eindigen veel routes juist in stadjes en dorpjes.
Hoewel Spanje een bergachtig land is, hoef je tijdens een tochtje over de Vias Verdes geen extreem steile hellingen en scherpe haarspeldbochten te verwachten. Dat is te danken aan de spoorgeschiedenis van de routes. Treinen hebben vaak moeite met steile hellingen en scherpe bochten, dus ontwierpen de ingenieurs destijds glooiende routes met wijde bochten. In plaats van steile hellingen kom je onderweg soms indrukwekkende bruggen en viaducten over diepe dalen tegen, of juist mysterieuze tunnels. Dat betekent overigens niet dat er helemaal niet geklommen moet worden. Sommige routes hebben behoorlijk wat hoogtemeters.
Groene routes
De routes heten natuurlijk niet voor niets ‘Groene Wegen’. De routes zijn een prachtige gelegenheid om de natuur te ontdekken. Veel van de routes doorkruisen namelijk beschermde natuurgebieden, Natura2000-gebieden en geoparken. Er valt dus heel wat natuur te ontdekken onderweg.
In totaal zijn er inmiddels meer dan 130 Vias Verdes van verschillende lengtes gebouwd, en dat aantal neemt nog steeds toe. Op de site van de Vias Verdes vind je alle routes op één handige interactieve kaart. Daarnaast is er een app waarmee je onderweg handig aan extra informatie en routebeschrijvingen kan komen. Die app is gratis te downloaden via Google Play en de Apple App Store. Ook leuk: wie zo veel mogelijk Vias Verdes wil ontdekken, kan een Pasaporte Caminos Natrales y Vías Verdes de España aanvragen. Een soort stempelboekje waarmee je kan laten zien welke Vias Verdes je allemaal hebt afgelegd.
