Als we denken aan de Grebbelinie, dan denken we vaak aan de hevige gevechten die zich bij het begin van de Tweede Wereldoorlog hebben voorgedaan op en rond de Grebbeberg. De Grebbelinie is echter al veel ouder en strekt zich uit van de Rijn bij Rhenen in het zuiden tot aan Spakenburg aan de voormalige Zuiderzee in het noorden. De verdedigingslinie is al eeuwenoud en verbergt een lange geschiedenis. Het afgelopen jaar zijn drie routes Grebbelinie Noord, Midden en Zuid geopend, die uitnodigen om op de fiets dit unieke erfgoed te gaan ontdekken.
De routes Zuid en Midden starten bij het Grebbelinie Bezoekerscentrum gelegen in Fort Buursteeg in Renswoude. Het is goed om de expositie te bezoeken voordat je op de fiets stapt, zodat je een goed beeld kunt vormen van de ruim 400 jaar historie van de Grebbelinie. Zo leer je dat er in de tachtigjarige oorlog al schansen langs de linie gebouwd werden en dat een deel van de Gelderse Vallei toen al onder water werd gezet om de Spanjaarden tegen te houden. Einde van de 18e eeuw werd de Grebbelinie verder ingericht in de strijd tegen de Fransen. Ook daarna werd er regelmatig aan gewerkt om de inudatie sneller te laten verlopen. Via inudatie werd een groot stuk land onder water gezet om de vijand tegen te houden. Zo werd in de jaren dertig van de vorige eeuw het Valleikanaal afgerond, een waterweg van de Rijn tot aan het IJsselmeer. Hiermee kon het land sneller onder water gezet worden. Bovendien was het één lange tankgracht. Bij het begin van de Tweede Wereldoorlog hebben de Nederlandse troepen hevig verzet geboden bij de Grebbeberg, maar uiteindelijk was de Duitse overmacht te groot.
Na de geschiedenisles in het Bezoekerscentrum is het de hoogste tijd om te gaan fietsen. De route is goed te volgen via de verschillende fietsknooppunten of via een GPX-bestand dat te downloaden is. Voor de Zuid-route vertrek je vanaf het Fort Buursteeg naar Veenendaal. De binnenstad heeft relatief veel winkels voor een stad van deze omvang. Ook is er een museum over de geschiedenis van Veenendaal. Eenmaal Veenendaal verlaten, kom je in een mooi natuurgebied. Vroeger werd hier op grote schaal veen gestoken, dat als brandstof gebruikt werd. Wat over bleef was een moerasland. Dit droeg ook bij aan de verdedigingslinie, omdat het moerasland moeilijk toegankelijk was. Een groot deel van het moerasgebied is nu afgesloten als natuurgebied. Een mooi fietspad leidt je tussen de rietkragen door naar de voet van de Grebbeberg.
Daar waar het fietspad ophoudt, stuit je op een oude bunkerpartij tussen de bomen van de Grebbeberg. De fietsroute stuurt je rechtdoor over een mooi fietspad dat om de Grebbeberg loopt. Je fietst daarbij deels door de uiterwaarden van de Rijn. Je kunt er ook voor kiezen om de Grebbeberg te beklimmen. Je volgt dan de grote weg naar boven. Het blijft altijd een kuitenbijter. Bovenop de Grebbeberg kun je een bezoek brengen aan de indrukwekkende oorlogsbegraafplaats of het daarnaast gelegen Ouwehands Dierenpark. Aan de andere kant daal je dan weer af het stadje Rhenen in. Als je het centrum door bent, kom je weer op de route.
Aan de andere kant van Rhenen moet je weer even goed aanzetten. Je beklimt de Koerheuvel, voordat je in de bossen van de Utrechtse Heuvelrug komt. Hier fiets je over voornamelijk verharde bosweggetjes over het landgoed Prattenburg. Je laat Veenendaal aan je rechterhand liggen en via een mooie route bereik je het beginpunt weer bij het bezoekerscentrum bij fort Buursteeg. Je hebt er dan een route van 33 kilometer opzitten.
Ik heb er zelf voor gekozen op in het restaurant bij het bezoekerscentrum lekker te lunchen en ’s middags de fietsroute Grebbelinie Midden te fietsen. In Bike explorer 2 van 2026 lees je hierover mijn verslag.
